شما چگونه می اندیشید؟ آیا برای تفکر از اصلوب خاصی پیروی می کنید؟ و یا اینکه تصور شما از تفکر "روندی است که به صورت عکس العملی اتفاقی پیش می رود".
ادوارد دوبونو، که امروزه در سراسر جهان به عنوان پیشگام آموزش "تفکر به عنوان یک مهارت" شناخته می شود، در کتاب "شش کلاه تفکر" روشی آسان اما موثر برای بهتر فکر کردن ارائه می کند. در این کتاب تفکر به شش جنبه یا وجه مشخص تقسیم شده و تحت عنوان رنگ های شش گانه کلاه های تفکر مطرح می شود:
ـ سفید: ارائه واقعیت ها، ارقام و اطلاعات بدون هیچ گونه قضاوتی
ـ قرمز: احساسات و عواطف
ـ سیاه: افکار منطقی منفی
ـ زرد: افکار سازنده مثبت
ـ سبز: خلاقیت و ایده های جدید
ـ آبی: کنترل و ایجاد هماهنگی بین مراحل مختلف تفکر در سایر کلاه ها
"بر سر گذاشتن" یک کلاه باعث تمرکز بر آن وجه از تفکر می شود و "عوض کردن" آنها به روند تفکر تغییر جهت می دهد. هنگامی که می خواهید در مورد یک موضوع فکر کنید باید به ترتیب کلاه های تفکر را بر سر بگذارید و از آن جنبه خاص به موضوع بنگرید. این کار باعث می شود تا هر بخش به صورت دقیق تری مورد بررسی قرار گیرد. هر کلاه وظیفه دارد تا قسمتی از نقشه تفکر را کامل کند. هنگامی که نتایج تفکر با کلاه های مختلف در کنار یکدیگر قرار گیرد نقشه راه کاملا آماده است و شما با توجه به این نقشه می توانید مسیر را مشخص کنید و به نتیجه برسید.
استفاده از کلاه های تفکر نیاز به تمرین زیادی دارد تا در حین استفاده از یک کلاه، کلاه دیگری در کار آن اخلال ایجاد نکند. مثلا وقتی که کلاه سیاه را بر سر گذاشته اید و افکار منفی منطقی خود را بیان می کنید، همیشه این امکان وجود دارد که به جای منطق از احساسات خود استفاده کنید و احساسات منفی خود را بازگو کنید، در صورتی که این احساسات مربوط به کلاه قرمز است و باید هنگام استفاده از کلاه قرمز بیان شوند. به عنوان مثالی دیگر هنگام استفاده از کلاه سفید، باید تمامی اطلاعات را بدون هیچ قضاوتی ارائه کنید نه اینکه در جهت منافع خود فقط قسمتی از اطلاعات را ارائه دهید و یا اینکه از اطلاعاتی استفاده کنید که در مورد صحت آنها اطمینان کامل ندارید.
این روش تفکر بسیار موثر بوده به طوری که بسیاری از شرکت های بزرگ جهان کاربرد چنین نظریاتی را در روش های مدیریتی خود امری اساسی تلقی می کنند.
توصیه می کنم که حتما این کتاب را که ترجمه فارسی آن هم موجود است مطالعه کنید. مطمئن باشید تاثیر شگرفی بر روند تفکر شما خواهد گذاشت و باعث خواهد شد بتوانید نتایج بهتری از تفکرات خود در مورد مسائل روزمره بگیرید.
"سرچشمه تمام نیروهای انسان تفکر است. با این وجود هرگز نمی توانیم ادعا کنیم که در این مهارت انسانی که پر ارزش ترین توانایی ماست، کامل شده ایم. هر قدر درآن متبحر شده باشیم، باز هم باید بخواهیم بهتر و بهتر بیندیشیم"