یکی از زمینه های کاری درفرهنگ های لغت، فرهنگ های اصطلاحات مشاغل است. با گذشت سالیان به تدریج در بین دارندگان مشاغل لغات و اصطلاحات خاصی مرسوم می شود. ریشه این لغات گاه به متون تاریخی و حتی قبل از تاریخ می رسد و در زبان های دیگر ملل با تغییرات اندکی دیده می شود. این لغات می تواند به غنای ادبیات و زبان کمک بسیاری کند. در شرایط خاص فرهنگی امروزه اگر به فکر جمع آوری و مکتوب کردن این لغات نباشیم به زودی از بین خواهند رفت و دیگر کاری غیر از دریغ و افسوس از دستمان بر نخواهد آمد. لغات و اصطلاحات رایج در بجستان را می توان در گروههای شغلی مهمی مثل کشاورزی و دامداری و... طبقه بندی و جمع آوری کرد. در این کار نیاز جدی به یاری صاحبان این مشاغل است و هدف عمده از نوشتن این مبحث کمک گرفتن از دوستانی است که اطلاعات بیشتری در این زمینه دارند یا می توانند کسی را معرفی کنند که بتواند راهنمایی بیشتری کند. بین دام داران بجستان لغات و اصطلاحات بسیاری رایج است. چوپان ها بر اساس رنگ و جنس و نوع و سن گاو و گوسفندانشان، آنها را به اسم های خاصی می نامند و دانستن ان خالی از لطف نیست. بسیاری از این اصطلاحات را من نشنیده ام یا فراموش کرده ام و در بین آنچه در زیر جمع آوری شده، معنی دقیق بعضی از لغات را نمی دانم. لغاتی که در این قسمت جمع شده، معانی آن کامل و دقیق نیست و از دوستان خواننده برای تکمیل آنها کمک می خواهم. متاسفانه برنامه های کامپیوتری موجود برای نشان دادن تلفظ دقیق و استفاده از فونتیک مناسب کارایی ندارد. برای همین ممکن است معادل های لاتین گاه دقیق از کار در نیاید و از این جهت عذرخواهم.

یکی از بخت های بلند من در زندگی این بوده که در یک خانواده قدیمی بجستانی بدنیا آمده ام. پدر بزرگم برای خودش شعرهایی می گفته که البته چندان قوی نبوده و مادر بزرگم یک فرهنگ لغت متحرک بود. قدیمی ترین و متروک ترین لغات فارسی را از بچگی از زبان افراد خانواده می شنیدم که هنوز هم که هنوز است در هیچ فرهنگ لغتی ندیده ام. کلمه هایی مثل: راووسک (ravousk)، مجنگ (mejeng)، کسنه قورچ(kesne ghourch)، مجون (mejon)، دبنگ (debang)، مشو(meshov) ، کله (kelah)و... که معنی یا ریشه دقیقشان را نمی دانم ولی حدود معنایی یا کاربردشان را می دانم.

 همین آمیختگی شدید فرهنگی با زبانی غنی شاید یکی از مهم ترین دلایل روی آوردنم به ادبیات فارسی باشد. در طول دوران تحصیل هر متنی می خواندم سرشار از لغاتی بود که از زبان پیران فامیل شنیده بودم. مثلاً مرحوم بهار در سبک شناسی گفته بود کلمه مونج(moonj) به معنی زنبور خاص مردم بخارا بوده است و من به خاطر داشتم که حتی روستاهای اطراف بجستان هم این کلمه را به این شکل مثل ما به کار نمی برند و چه رابطه ای بین بجستان و بخارا می توانست وجود داشته باشد؟ یا کلمه دول (dole) سیاه که مرحوم دکتر فیاض مدتها در تصحیح بیهقی با آن مشکل داشته است در لهجه ما به راحتی قابل درک بود. استاد حافظ ما خودش شیرازی بود ولی سر بیت «دل خرابی می کند دلدار را آگه کنید... » مشکل داشت و خرابی کردن دل را نمی دانست چه جور معنی کند و باز لهجه بجستانی مشکل ما را حل کرد. در مقطع فوق لیسانس و دکترا برای استادان ترک و تهرانی یا غیر خراسانی یک مرجع لغوی شده بودم. استاد کازرونی ما کلی ذوق کرد وقتی فهمید ما به نوک پرنده ها چنگ(cheng) می گوییم. دکتر انزابی نژاد می خواست که ریشه شناسی لغاتش را بازبینی کنم و دکتر اشرفزاده بر سر تصحیح منطق الطیر اسم بجستانی پرندگان منطقه را می خواست. یکی از مشکلات دانشجویان این بوده و هست که مولانا چرا بجای شتر و شکاف و شکار و ... از صورت اُشتر و اشکاف و اشکار استفاده می کند و وقتی برایشان توضیح می دهم که در جاهایی هنوز هم از این شکل فارسی میانه کلمات استفاده می کنند، متعجب می شوند. این توجه به ریشه ها مرا به سمت زبان های باستان کشاند به حدی که خط میخی را یاد گرفتم و باز هم از کلمات باستانی یا اعتقادات باستانی که در زندگی قدیمی هایمان دیدم بیشتر تعجب کردم. خلاصه این که بدون زحمت زیاد و به صرف زندگی در بجستان حجم زیادی از دشواری های زبان فارسی برایمان حل شده است ولی متاسفانه قدرش را نمی دانیم و به فکر جمع آوری نیستیم. پیش از این دوست فرهیخته و صاحب ذوقمان آقای آرش شفاعی پیشنهاد جمع آوری فولکلور و لغات بجستانی را داده بودند و نیاز به این جمع آوری احساس می شود. کارهایی که دوستان تا کنون انجام داده اند مفید است اما کافی نیست. غنای لهجه ما بسیار بیشتر از این است و متاسفانه مثل همه لهجه های دیگر به زودی از بین خواهد رفت. رادیو و تلویزیون از یک طرف و زندگی شهری و فیس و افاده های شهر نشینی از طرف دیگر بچه های ما را از زبان اصیلمان دور می کند. در دوره دانشجویی آذری ها با افتخار می گفتند که زبان ترکی پنج نوع اُ (o) دارد که با الفبای فارسی نمی توان آنها را نشان داد و من برایشان ثابت می کردم که در لهجه ما بیشتر از این اُ وجود دارد. برای مثال اُ هایی که در این کلمات آمده در لهجه بجستانی به هیچ وجه شبیه هم نیستند: کور(kor) کوره(kura)  زردالو(zerdaloo) موش(muosh) مونج(mounj) چوو(chov) گوربه(goorba) قُرباغه (ghorbagha). این نمونه های متفاوت اما بسیار شبیه به یک دیگر کار آموختن لهجه بجستانی را بسیار دشوار می کنند و اگر تلاشی نکنیم به فراموشی سپرده خواهند شد.

نمایشگاه تولیدات تجهیزات ساختمانی از تاریخ 9/4/87 تا 12/4/87 در محل دائمی نمایشگاههای بین المللی تهران دایر می باشد. آقای علایی از بجستان با نام و نشان "کوه برش بجستان" نیز در این نمایشگاه غرفه دارند. در اولین روز از این نمایشگاه  بازدید نمودم و یک ساعتی هم در غرفه کوه برش بجستان با آقای علایی هم صحبت بودم. ظاهرا از شهرستان گناباد فقط ایشان حضور داشتند. شایان ذکر است تا بحال در زمینه صنعت کسی در این نمایشگاه از شهرستان گناباد شرکت نکرده ولی تولیدات سنگ بجستان و گناباد احتمالا در گذشته در این نمایشگاه به نمایش گذاشته شده است.

در دوران تحصیل در دبیرستان (سالهای 64 تا 68) بین جوانان بجستان شعری رد و بدل میشد با این مضمون:

ابر و باد و مه و خورشید و فلک در کاراند     بچه جون درس نخون که دیپلماش بیکاراند

شاید بعضی دوستان بنده این شعر باورشان شده بود لذا دنبال درس و تحصیلات نرفتند و کار و کسبی برای خودشان دست و پا کردند. بعد از مدتی که گذشت همین شعر باز هم بر زبانها بود اما با این تفاوت که به جای کلمه "دیپلماش" "لیسانساش" نشسته بود. بنده در هیچ مقطعی و تحت هیچ شرایطی به این موضوعات باور نداشته و بهایی هم برای ان قائل نبودم. بعضیها هم بر این عقیده بودند که کاسب دارای مدرک از کاسب بدون مدرک بهتر کاسبی میکند لذا تمایل داشتند به هر قیمتی حداقل دیپلم بگیرند.

میلاد دختر نبوت، همسر ولایت و مادر امامت، آن اسوه همیشه جاوید عالم بشریت بر علاقمندان و شیفتگانش مبارک باد.

روز مادر بر تمامی مادران و زنان دوست دار فاطمه(س) مبارک باد.